การลงทุนในตลาดหุ้นแต่ละกลุ่มนั้น ต่างก็มีข้อดีและข้อเสียที่นักลงทุนจะต้องพิจารณา หุ้นในตลาดที่พัฒนาแล้วนั้นโดยปกติก็มักจะมี “ความเสี่ยง” โดยเฉพาะความเสี่ยงเรื่องการฉ้อฉลหลอกลวงที่ต่ำกว่าตลาดกลุ่มอื่น ข้อมูลสามารถหาได้ง่ายและเชื่อถือได้ อย่างไรก็ตาม ตลาดหุ้นก็มักจะมี “ประสิทธิภาพ” ที่สูงเนื่องจากมีนักวิเคราะห์และนักลงทุนที่มี “คุณภาพ” จำนวนมากที่ซื้อขายหุ้นตลอดเวลาทำให้ราคาหุ้นสะท้อนพื้นฐานที่แท้จริงของกิจการได้รวดเร็ว ผลก็คือ การที่จะลงทุนในหุ้นและทำกำไรมาก ๆ กว่าปกติก็มักจะทำได้ยาก ได้ผลตอบแทนปีละ 10% ก็หรูแล้ว
ในตลาดหุ้นที่ล้าหลังกว่า เช่น ตลาดหุ้นเกิดใหม่นั้น ความเสี่ยงก็จะมีมากกว่าทั้งความเสี่ยงของการฉ้อฉลและความเสี่ยงเนื่องจากผลประกอบการที่มักจะผันผวนกว่าก็จะสูงกว่าตลาดที่พัฒนาแล้ว แต่ข้อดีก็คือ ผลตอบแทนที่จะได้รับจากการลงทุนก็มักจะสูงกว่าด้วยโดยเฉพาะถ้าเราได้วิเคราะห์หุ้นหรือตลาดหุ้นเป็นอย่างดีก่อนที่จะลงทุน เหตุผลก็คือ ประเทศกำลังพัฒนาหลาย ๆ ประเทศโดยเฉพาะในเอเซียนั้น ในช่วงที่ผ่านมาหลายสิบปีมีการเติบโตทางเศรษฐกิจที่สูงกว่าประเทศพัฒนาแล้ว ทำให้บริษัทในตลาดหุ้นมีรายได้และกำไรที่เติบโตสูงส่งผลให้ราคาหุ้นปรับตัวขึ้นมากกว่าในตลาดหุ้นที่พัฒนาแล้ว การลงทุนที่จะได้ผลตอบแทนถึงระดับ 15-20% ต่อปีก็เป็นไปได้ อย่างไรก็ตาม ถึงวันนี้ก็ดูเหมือนว่าราคาของหุ้นในตลาดหุ้นเกิดใหม่ก็แพงขึ้นมากจนอาจจะแพงกว่าตลาดที่พัฒนาแล้ว การเริ่มลงทุนในวันนี้และหวังที่จะได้ผลตอบแทนที่สูงเหมือนอย่างในอดีตก็อาจจะไม่ง่ายนัก และนี่นำไปสู่ตลาดหุ้นกลุ่มสุดท้ายที่น่าจับตามองนั่นคือ ตลาดหุ้นชายขอบ
ตลาดหุ้นชายขอบเริ่มเป็นที่น่าสนใจโดยเฉพาะจากนักลงทุนที่ “กล้าผจญภัย” และหวังจะได้ผลตอบแทนที่ดีเยี่ยมจากการลงทุน เหตุผลที่จะทำให้ตลาดหุ้นชายขอบให้ผลตอบแทนที่ดีอยู่ที่ว่าประเทศที่ “ด้อยพัฒนา” หลายประเทศโดยเฉพาะในเอเชียกำลังเริ่มพัฒนาตนเองขนานใหญ่ พวกเขาต่างหันมาใช้ระบบเศรษฐกิจตลาดแทนการควบคุมจากส่วนกลางหลังจากพบว่าระบบเดิมนั้นใช้ไม่ได้ผล ขณะเดียวกัน โลกาภิวัตร ทำให้ทุน เทคโนโลยีและผู้ประกอบการสามารถย้ายฐานการผลิตไปได้ทั่วโลกที่มีแรงงานและตลาดรองรับกับธุรกิจที่แสวงหาผลกำไรในทุกแห่งโดยไม่จำกัด ผลก็คือ ประเทศเหล่านั้นเกิดการพัฒนาทางเศรษฐกิจอย่างรวดเร็ว ธุรกิจการลงทุนและการบริโภครวมถึงการส่งออกเติบโตและส่งผลให้เศรษฐกิจเติบโตอย่างรวดเร็ว หลายประเทศมี GDP เติบโตเฉลี่ยถึง 6-7% ต่อปีติดต่อกันมาหลาย ๆ ปีเฉกเช่นเดียวกับเศรษฐกิจของประเทศกำลังพัฒนาเมื่อ 20-30 ปีก่อน ในขณะที่ปัจจุบันประเทศกำลังพัฒนาที่ค่อนข้างก้าวหน้าบางประเทศเช่นไทยกลับเติบโตช้าลง ดูเหมือนว่าทศวรรษต่อจากนี้อาจจะเป็นของประเทศที่พัฒนาน้อยกว่า
สถิติปี 2015 นั้น GDP อินเดียโต 7.5% เวียตนาม 6.7% บังคลาเทศ 6.6% เมียนมาร์ กัมพูชา ลาว ต่างก็โต 7% และคาดว่าอัตราการเติบโตยังคงสูงต่อไปแม้ว่าเศรษฐกิจโลกก็ยังอาจจะย่ำแย่ต่อไปอีกหลังจากที่โตน้อยมากมาหลายปี เหตุผลที่ประเทศเหล่านั้นยังจะโตเร็วต่อไปนั้นสิ่งที่สำคัญส่วนหนึ่งก็คือเรื่องของประชากรที่ยังมีอายุน้อย หลายประเทศก็มีประชากรจำนวนมากที่ยังสามารถเข้ามาในตลาดแรงงานที่ทำรายได้สูงขึ้นจากฐานของรายได้ต่อหัวของประชากรที่ยังต่ำมาก โดยที่อินเดียมีรายได้ต่อหัวที่ปีละประมาณ 1,600 เหรียญเทียบกับไทยที่ประมาณ 6,000 เวียตนามอยู่ปีละ 2,100 บังคลาเทศ 1,200 เท่า ๆ กับเมียนมาร์และกัมพูชา ในขณะที่ลาวอยู่ที่ 1,800
อินเดียมีประชากรถึง 1,300 ล้านคนอายุเฉลี่ยอยู่ที่ 28 ปี เวียตนามมี 92 ล้านคนอายุเฉลี่ย 30 ปี บังคลาเทศ 161 ล้านคนอายุ 26 ปี เมียนมาร์ 54 ล้านคนอายุ 29 ปี กัมพูชา 16 ล้านคนอายุเฉลี่ยเพียง 25 ปี และลาวมีประชากรเพียง 7 ล้านคนแต่มีอายุเฉลี่ยต่ำที่สุดเพียง 23 ปี ในขณะที่ไทยมี 68 ล้านคนและอายุเฉลี่ยสูงถึง 37 ปี โดยที่เกือบทุกประเทศนั้นมีเด็กที่อายุไม่เกิน 14 ปี ถึงประมาณเกือบ 30% ของคนทั้งประเทศ ยกเว้นไทยที่มีเด็กเพียง 17% เท่านั้น และด้วยจำนวนแรงงานและประชากรที่ยังมีอายุน้อยดังกล่าว ประเทศเหล่านั้นก็น่าจะสามารถเติบโตทางเศรษฐกิจต่อไปได้อีกนาน
ประเด็นที่น่าสนใจที่สุดของประเทศที่กำลังเริ่มพัฒนาอย่างรวดเร็วเหล่านั้นก็คือเรื่องของตลาดหุ้นที่เราสามารถเข้าไปลงทุนได้ อินเดียนั้นมีตลาดหุ้นที่มีขนาดใหญ่และอยู่มานานมาก Market Cap. ของตลาดหุ้นอินเดียอยู่ที่ประมาณ 60 ล้านล้านบาทหรือเทียบกับของไทยที่ 14.5 ล้านล้านบาทก็คือใหญ่กว่าไทยประมาณ 4 เท่า อย่างไรก็ตาม ค่า PE ของอินเดียนั้นเข้าใจว่าไม่เกิน 10 เท่าเทียบกับไทยที่ประมาณ 20 เท่า ตลาดหุ้นเวียตนามและบังคลาเทศนั้นมี Market Cap. หรือมูลค่าตลาดพอ ๆ กันและมีค่าเพียง 2.6 ล้านล้านบาทหรือเป็นเพียง 18% ของตลาดหุ้นไทย และเมื่อเทียบกับ GDP แล้ว ทั้งตลาดหุ้นเวียตนามและบังคลาเทศมีอัตราส่วน Market Cap. ต่อ GDP พอ ๆ กันที่ประมาณ 40% ในขณะที่ของไทยนั้นเท่ากับประมาณ 105% ซึ่งแสดงให้เห็นว่าตลาดหุ้นเวียตนามและบังคลาเทศนั้นยังมีขนาดเล็กมากและน่าจะสามารถเติบโตไปได้อีกมาก
ตลาดหุ้นของลาวและกัมพูชา นั้นยังเล็กมากและมีบริษัทจดทะเบียนเพียงไม่กี่แห่งส่วนตลาดเมียนมาร์นั้นเพิ่งจะจัดตั้งขึ้น อย่างไรก็ตาม ในฐานะที่อยู่ติดกับไทย นี่ก็เป็นตลาดที่เราอาจจะมีโอกาสไปลงทุนได้สะดวกและอาจจะให้ผลตอบแทนที่ดีได้ในอนาคต โดยเฉพาะเมื่อระบบเศรษฐกิจของ CLMV เชื่อมโยงกันมากขึ้นเรื่อย ๆ
ตลาดหุ้นชายขอบที่ผมกล่าวถึงทั้งหมดนั้น ในอดีตคนอาจจะดูว่ามีความเสี่ยงในเรื่องของค่าเงินและอัตราเงินเฟ้อที่สูงลิ่ว แต่ขณะนี้ดูเหมือนว่าปัจจัยเสี่ยงดังกล่าวน่าจะลดลงมาก อัตราเงินเฟ้อปัจจุบันของเวียตนาม กัมพูชา และลาวปัจจุบันเหลือเพียงไม่เกิน 3-4% แม้ว่าเมียนมาร์ยังสูงอยู่ แต่ในอนาคตผมคิดว่าน่าจะบริหารได้ดีขึ้น เช่นเดียวกับบังคลาเทศและอินเดียที่อัตราเงินเฟ้ออาจจะเกิน 5% แต่ก็ไม่มีปัญหานัก ส่วนเรื่องค่าเงินเองนั้นถึงแม้ว่าในอดีตจะเป็นความเสี่ยงที่สูงแต่ขณะนี้ดูเหมือนว่าจะดีขึ้นมากโดยเฉพาะที่เวียตนามซึ่งค่าเงินเคยลดลงถึง 30% แต่ในช่วงหลายปีที่ผ่านมานั้นมีเสถียรภาพมาก
ข้อสรุปสุดท้ายของผมก็คือ ตลาดหุ้นชายขอบนั้น ในอนาคตอันไม่ไกลก็อาจจะเป็นตลาดที่น่าสนใจสำหรับนักลงทุนเช่นเดียวกับที่ตลาดหุ้นเกิดใหม่เคยเป็น “ดารา” มาแล้วเมื่อประมาณ 20-30 ปีก่อน ตลาดหุ้นชายขอบหลาย ๆ ตลาดที่ผมพูดถึงนั้นเป็นเพียงตัวอย่างที่ผมยกขึ้นมาเปรียบเทียบ ยังน่าจะมีตลาดอื่น ๆ เช่น ศรีลังกา ปากีสถาน ที่เราสามารถศึกษาติดตามได้ ผมเองเพิ่งจะเข้าไปลงทุนในตลาดหุ้นเวียตนามเมื่อ 2 ปีที่แล้วเนื่องจากมันเป็นตลาดหุ้นชายขอบที่น่าจะ “ร้อนแรงที่สุด” ในเวลานั้นและขณะนี้ ผลการลงทุนเป็นที่น่าประทับใจและผมคิดว่าคงจะดีต่อไปจนถึงขั้นที่มันอาจจะถูก “ยกระดับ” ขึ้นเป็น “ตลาดเกิดใหม่” ในอนาคต ซึ่งน่าจะส่งผลถึงดัชนีตลาดที่น่าจะปรับตัวขึ้นมากได้ ผมเองยังไม่เชี่ยวชาญพอที่จะเข้าสู่ตลาดอื่น แต่ลึก ๆ แล้วก็เคยคิดว่าอยากจะดูหุ้นในลาวที่ดูเหมือนว่าจะน่าสนใจเช่นเดียวกันแม้ว่าจะมีตัวเลือกน้อย ในระหว่างนี้ผมก็ “ฝัน” ว่าซักวันหนึ่งตลาดหุ้นในย่านนี้จะต่อถึงกันหมดที่ทำให้เราสามารถลงทุนได้สะดวกจากจุดเดียว